پنج روز بعد از راهپیمایی بیست و دوم بهمن‌، اتاق‌های فکر آمریکا در حال بررسی استراتژی جدیدی برای نحوه برخورد با تحولات داخلی ایران در سایه توسعه توانایی هسته‌ای جمهوری اسلامی هستند.

مراسم سی‌ویکمین سالگرد انقلاب اسلامی در بیست و دوم بهمن‌ماه برای آمریکایی‌ها تحولاتی غیرقابل پیش‌بینی بود. دولت آمریکا دو روز قبل از بیست و دوم بهمن‌ در بیانیه مشترکی با اروپا، از نحوه برخورد جمهوری اسلامی با مخالفان و خشونت‌های احتمالی ابراز نگرانی کرد ولی روند تحولات در روز بیست و دوم بهمن و حضور کم‌رنگ مخالفان جمهوری اسلامی برخلاف پیش‌بینی مقام‌های آمریکایی بود، اکثر ناظران مسائل ایران در آمریکا به صراحت گفتند: توانایی‌های مخالفان را برای مقابله با جمهوری اسلامی بیش از آن چیزی که هست ارزیابی کرده‌اند. مجله فارین پالیسی از تعبیر «شکستن حباب سبز» در ایران استفاده کرد، تیم‌ مارشال ستون‌نویس اسکای‌نیوز از «پایان شتاب جنبش سبز» خبر داد، وال استریت ژورنال از تغییر موازنه به نفع حکومت سخن گفت و سانفرانسیسکو کرونیکل با عنوان «اعتراضی که نبود» تحولات روز بیست و دوم بهمن‌ماه را تحلیل کرد و برخی منابع نیز از «شکست انقلاب توئیتر» سخن می‌گفتند.

هدف‌گیری سپاه
در ورای همه این تحلیل‌ها، اتاق‌های فکر آمریکا اکنون به دنبال یک استراتژی جایگزین برای برخورد با تحولات ایران هستند؛ استراتژی که از یک سو قادر به برخورد با برنامه هسته‌ای رو به توسعه ایران باشد که آمریکایی‌ها آن را برای خود یک تهدید تلقی می‌کنند و از طرف دیگر براساس یک ارزیابی واقعی از تحولات ایران شکل گرفته باشد.

یک جنبه مهم این استراتژی، تقویت فشارهای فزآینده‌ بین‌المللی چندجانبه علیه دولت و هدف‌گیری بخش‌های خاصی از ساختارهای حکومتی ایران است. این جنبه را کاخ سفید به فاصله یک روز بعد از بیست و دوم بهمن‌ماه با اعزام چهار دیپلمات ارشد آمریکایی از جمله هیلاری کلینتون به منطقه کلید زد. هیلاری کلینتون ابتدا به قطر رفت و در آنجا ضمن ملاقات با مقام‌های این کشور طی سخنانی در جمع دانشجویان کارنگی ملون گفت: سپاه پاسداران از قدرت کافی برای تغییر دادن حکومت در ایران برخوردار شده است و مدعی شد که ایران به سمت تبدیل شدن به یک دیکتاتوری نظامی پیش می‌رود.

اظهارات کلینتون نشان‌دهنده هدف‌گیری سپاه پاسداران به عنوان یک عنصر کلیدی در تحولات ایران بخصوص بعد از تحولات 22 بهمن‌ماه است. او در عین حال سعی کرد که ایران را برای کشورهای منطقه یک تهدید بزرگ‌ نشان دهد و گفت که ایالات متحده از متحدین خود در خلیج فارس در مقابل ایران دفاع خواهد کرد. کلینتون در این‌باره یک بار دیگر از طرح ایجاد چتر دفاعی در منطقه سخن گفت.

وزیر خارجه آمریکا بعد از قطر به عربستان رفت، جایی که به عقیده منابع غربی، نقطه مهمی برای افزایش فشار بر ایران محسوب می‌شود. خبرگزاری فرانسه در تحلیل سفر کلینتون به ریاض نوشت که آمریکایی‌ها به دنبال این هستند که عربستان انرژی مورد نیاز چین را تأمین و در مقابل چینی‌ها هم از تحریم ایران حمایت کنند.

اگرچه ناظران سیاسی درباره امکان‌پذیری این راهبرد تردیدهای جدی دارند ولی مقام‌های آمریکایی‌ می‌گویند که در حال طراحی قطعنامه جدید تحریم ایران و ارائه آن طی 2 هفته آینده به شورای امنیت سازمان ملل هستند.

همزمان، بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی هم به مسکو سفر کرده تا مقام‌های روس را برای افزایش فشارها بر ایران و حمایت از تحریم‌های احتمالی مجاب کند.

عبور از رهبری کنونی
نحوه برخورد دولت اوباما با تحولات داخلی ایران نیز از جمله مباحثی است که به خصوص در سایه تحولات روز بیست و دوم بهمن ماه در داخل اتاق‌های فکر آمریکا به گرمی مورد بحث قرار می‌گیرد. کارشناسان مسائل ایران در آمریکا آرام آرام در حال ارائه پیشنهادهای جایگزین به کاخ سفید درباره نحوه برخورد با تحولات داخل ایران هستند. یک دیدگاه در قالب تداوم حمایت از جنبش سبز و تلاش برای تغییر استراتژی آن است. نیویورک‌تایمز روز یک‌شنبه در مقاله‌ای با عنوان «مخالفان در ایران بر سر دو راهی استراتژی» این طور نتیجه‌گیری کرده که اگرچه میرحسین موسوی و مهدی کروبی به عنوان رهبران شناخته شده جنبش محسوب می‌شوند ولی توانایی آنها برای سازماندهی اعتراضات محدود و اعتبار آنها در بین بسیاری از معترضین جوان اندک است. معنی ضمنی این آن است که معترضین باید از رهبران کنونی جنبش عبور کنند.

برخی به طور ضمنی پیشنهاد انتقال رهبری کنونی جنبش سبز از داخل ایران به خارج از کشور را مطرح می‌کنند. اولین نشانه‌های این روند روز یکشنبه مشخص شد؛ زمانی که حدود 1000 تن از مخالفان جمهوری اسلامی در لندن در حمایت از جنبش سبز تظاهرات کردند. آندره مک‌کینلی نماینده حزب کارگر انگلیس برای تجمع کنندگان صحبت کرد.

تغییر در استراتژی
برخی نیز از لزوم تغییر در استراتژی‌ها صحبت می‌کنند. روزنامه نیویورک‌تایمز در مقاله خود از ناکارآمد بودن استراتژی «اسب تراوا»ی سبزها برای در دست گرفتن تحولات روز 22 بهمن سخن به میان آورد و نوشت: پنج‌شنبه گذشته روزی بود که سبزها رشد کردند و فهمیدند که مبارزه با حکومت مصممی مثل جمهوری اسلامی ایران به چیزی بیش از فیس‌بوک، توئیتر و یوتیوب نیازمند است.

مهدی کروبی نیز در مصاحبه با روزنامه ساندی‌تلگراف چاپ انگلیس تهدید کرد که اگر دولت ایران از تجمعات مسالمت‌آمیز جلوگیری کند، جنبش سبز مجبور خواهد شد به روش‌های دیگری دست بزند.

معامله بزرگ

فراتر از گزینه‌های قبلی، برخی ناظران سیاسی مسائل ایران در آمریکا، احتمال بازگشت اوباما به استراتژی سنتی معامله بزرگ با جمهوری اسلامی را هم منتفی نمی‌دانند. مارک لینچ در مقاله‌ای تحت عنوان «اکنون درباره ایران چه کنیم؟»‌نوشت که بهترین گزینه مذاکره با ایران است. او می‌گوید: من فکر می‌کنم تیم اوباما کاملاً درست می‌گفتند که باید از سرمایه‌گذاری روی جنبش سبز اجتناب کرد.»

با وجود اینها هنوز هیچ‌کدام از این استراتژی‌ها برای اوباما و تیم همراهان او در کاخ سفید قطعی نیست. به نظر می‌رسد اوباما و همراهانش بعد از 22 بهمن‌ماه یک‌بار دیگر نیازمند این هستند که استراتژی‌های یک سال گذشته را مرور کنند. اوباما با شعار تعامل با ایران وارد کاخ سفید شد ولی بعد از انتخابات خردادماه در ایران گام به گام به سوی استراتژی‌های جایگزین حرکت کرد. از برخورد محتاطانه با ناآرامی‌های بعد از انتخابات تا حمایت زبانی از جنبش سبز و راهبرد«تغییر حکومت» همه استراتژی‌هایی هستند که رئیس‌جمهور آمریکا طی 12 ماه آنها را مضمضه کرد. گام بعدی اوباما چیست؟